Wyobraź sobie, że znasz kogoś, kto jest niezwykle skuteczny w jakimś działaniu, np. jest niezwykle skutecznym coachem. Załóżmy, ze ten ktoś jest tak skuteczny, że inne osoby parające się coachingiem  nie są w stanie nawet pomarzyć  o tym, aby kiedykolwiek być równie skutecznymi.

Znasz tego doradcę i zadajesz sobie trzy pytania:

1. Czy da się w taki sposób przeanalizować jego pracę, aby zidentyfikować wzorce zachowania odpowiedzialne za jego skuteczność?
2. Czy jeśli da się takie wzorce zidentyfikować, to czy możliwe jest nauczenie ich innych?
3. Czy jeśli Ci inni ich się naucza, to czy będą równie skuteczni jak ów coach (model)? (dodam, że proces analizowanie i obserwowanie zachowań doradcy, a następnie przyswajanie ich zwane jest modelowaniem).

Wyobraź sobie teraz, że w wyniku obserwacji owego coacha, udaje Ci się zidentyfikować pewne wzorce zachowań i je opisać w formie np. instrukcji (tak jak przepis na zupę). Co więcej nauczyłeś tej instrukcji innych coachów  i okazało się, że Ci inni osiągnęli skuteczność pierwowzoru! Tym samym odpowiedź na postawione wyżej trzy pytania brzmi 3  x tak.

Twórcy NLP – Bandler i Grinder — zrobili dokładnie to samo, we wczesnych latach 70-tych.

Grinder był wówczas lingwistą i cybernetykiem (profesorem na jednej ze znanych Amerykańskich uczelni), a Bandler informatykiem, który zainteresował się psychoterapią.

Obaj zadali sobie pytanie czy da się zmodelować najwybitniejszych ówczesnych psychoterapeutów (Perlsa, Satir i Ericksona),  czy możliwym jest zidentyfikowanie i opisanie wzorców ich zachowań, tak aby można było tych wzorców nauczyć innych, tak aby stali się równie skuteczni jak osoby modelowane.

Okazało się, ze tak właśnie jest. W ten sposób powstały pierwsze i fundamentalne modele NLP (np. meta model, model Miltona). Bandler i Grinder dali psychoterapeutom zupełnie nowe narzędzia do skutecznej pomocy ludziom. Ale to był dopiero początek. Zaczęli modelować osoby skuteczne także w innych dziedzinach (sprzedaż, strategie biznesowe, rozwój osobisty, itd.). Dość szybko ich działalność spotkała się z ostracyzmem ze strony tradycyjnej psychoterapii (przypominam, że to były lata 70-te).

Poszło m.in. o szybkość osiągania efektów i podejście do pracy z nimi. W NLP nie interesuje nas przeszłość i analizowanie  źródeł problemu. Interesuje nas tu i teraz, oraz to jaki stan ma być w przyszłości.

W ciągu następnych 30 z górą lat niektóre modele NLP weszły do kanonu psychologii (np. meta model, praca z submodalnościami i na linii czasu w interwencji kryzysowej), inne są w dalszym ciągu traktowane z ostrożnością. Co nie przeszkadza w uczeniu NLP na najlepszych  uczelniach i szkołach psychoterapii (w Polsce choćby SWPS).

Kontrowersje wokół NLP

To co budzi największe kontrowersje w kręgach akademickich i praktykujących psychologów, to uznanie NLP w sposób całościowy jako jednego spójnego systemu czy dyscypliny naukowej. Cóż, żaden z twórców NLP, ani rozsądnych trenerów nie upiera się przy tym, że NLP jest dyscyplina naukową, bo to tak jakby upierać się, że dyscypliną naukową jest książka kucharska.

Jeśli chodzi o kontrowersje i źródło stereotypowego poglądu na NLP identyfikujące je z manipulacją, to jest nim – zdecydowanie – sposób w jaki NLP było w Polsce (i czasami ciągle jest) sprzedawane. Często jako cudowny zbiór strategii do przekonywania innych do wszystkiego, do czego tylko chce się ich przekonać (mit!), albo jako tajemną wiedzę z pogranicza ciemnej strony mocy, dzięki której każdy facet uwiedzie każdą kobietę (i na odwrót).

O tych zastosowaniach NLP mówi się i pisze najczęściej. Tymczasem jest to tylko jakiś znikomy fragment, często zniekształcany i praktykowany w sposób nie mający nic wspólnego z prawdziwym NLP.

To tak jak z islamem. Komu dzisiaj islam kojarzy się z pokojem, poszanowaniem wolności i szacunkiem do bliźniego? A przecież prawdziwy islam takim właśnie jest!

Prawda o NLP jest przyziemna i zwyczajna. NLP jak każda praktyczna dyscyplina, jest nie tylko zbiorem narzędzi (modeli, strategii i technik), dzięki którym możemy stać się skuteczniejszymi w naszym życiu i pracy, ale przede wszystkim dyscypliną zajmującą się modelowaniem osób skutecznych w różnych dziedzinach.

Oczywiście są takie modele, których działanie jest nieomalże magiczne dla osób postronnych, ale jeśli tylko zna się ów model magia znika.

Sens NLP bardzo łatwo jest uchwycić analizując samą nazwę: neuro lingwistyczne programowanie.

Neuro – wszystkie nasze zachowania są wynikiem procesów neurologicznych, tego co dzieje się w naszym mózgu.

Lingwistyczne – nasze przeszłe i obecne doświadczenia, nasze myśli i komunikacja z innymi opiera się na słowach (lingwistyce). Co więcej to słowa kreują nasz świat i świat osób, z którymi się komunikujemy. Mają wpływ na nasze życie i zachowania.

Programowanie – jako ludzie działamy kierując się specyficznymi programami, stosujemy sekwencje zachowań. Kiedy chcesz otworzyć drzwi, nieświadomie odpalasz program „otwieranie drzwi”, kiedy idąc ulicą widzisz idących naprzeciw Ciebie osoby w dresach, ze złotymi łańcuchami na karkach (bo szyi nie mają) odpala Ci się program „uwaga, dresiarze” albo „O! Idą członkowie kadry narodowej w podnoszeniu ciężarów!”.
W NLP przyjmujemy, że pracując z trzema powyższymi elementami, możemy nasze życie zmieniać na lepsze.

Z jednej strony może to być praca z fobią, lekami, skutkami traumy albo niepożądanymi zachowaniami kompulsywnymi.

Z drugiej strony NLP dysponuje modelami dzięki którym można lepiej i skuteczniej się komunikować i np. pracować z ograniczającymi przekonaniami (po to, aby zmienić je w przekonania wspomagające)..

Czy mogą one być stosowane w manipulacji? No jasne! Tylko czy jest to kwestia narzędzia, czy też stosującego to narzędzie?

Czy to, że islamscy terroryści mordują ludzi, to kwestia islamu, czy raczej samych terrorystów?

Tak jak napisałem wyżej, techiki NLP, to po prostu narzędzie. W USA, Kanadzie i w Europie Zachodniej takim samym jak tysiące innych. W Polsce i niektórych krajach byłego bloku wschodniego ciągle jeszcze uważane jest za coś nowego i magicznego.

No related posts.

No related posts.